Sudan Democracy Academy: Vragen en antwoorden 

Nu er 200 Soedanese leiders zijn opgeleid via bootcamps en er een zelfstandig functionerend netwerk van alumni is ontstaan dat zich uitstrekt over vier landen, is het tijd om terug te blikken op de impact van de Sudan Democracy Academy (SUDAC). Het programma, dat liep van november 2024 tot oktober 2026, vond plaats onder extreme omstandigheden: het geven van trainingen tijdens een actieve burgeroorlog betekende dat er voortdurend moest worden geadapteerd, van het vinden van veilige locaties tot het omgaan met onbetrouwbare stroomvoorziening en internet tijdens online sessies. Wat heeft het programma twee jaar later achtergelaten? 

Wat is SUDAC? 

SUDAC, opgericht voor jonge Soedanezen die zelden een stem in het kapittel krijgen, bracht leden van politieke partijen, het maatschappelijk middenveld en verzetscomités bijeen, waaronder vrouwelijke activisten die de revolutie van 2019 hadden aangevoerd maar daarna aan de zijlijn waren gezet, jongeren uit plattelandsgebieden, zonen en dochters van traditionele instellingen, beroepsverenigingen en gemarginaliseerde gemeenschappen. Het politieke landschap in Soedan is versnipperd en gaat vaak gepaard met geweld, en een generatie opkomende leiders heeft weinig mogelijkheden om de vaardigheden en netwerken op te bouwen die de democratische politiek vereist. SUDAC is opgericht om die leemte op te vullen.  

Aangeboden door NIMD Ethiopië Samen met het Al-Tareeq Centrum voor Plattelandsontwikkeling en het Centrum voor Bestuurs- en Veiligheidsstudies heeft het het model van de Ethiopische Democratieacademie aangepast aan de specifieke politieke scheidslijnen in Soedan. Gedurende twee jaar en via meerdere bootcamps werden 200 Soedanese leiders opgeleid, met zowel online sessies om het netwerk te versterken als fysieke sessies in Arba Minch, de plaats die het dichtst bij de woonplaats van de deelnemers lag en waar het NIMD hen veilig naartoe kon brengen. Het programma werd mogelijk gemaakt dankzij financiering van de Ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden in Soedan.  

Wat leren de deelnemers eigenlijk? 

“In de zalen van de Academie kwam een miniatuurversie van Soedan tot stand: gezichten uit alle politieke partijen, gemeenschappen en regio’s, verenigd door het verlangen naar een beter land. Daar besefte ik dat diversiteit, wanneer er bewust mee wordt omgegaan, een bron van kracht wordt in plaats van een bron van verdeeldheid.” Abdelsadig Mohamed

Het programma is opgebouwd rond de specifieke politieke uitdagingen van Soedan in plaats van rond een algemeen leiderschapsmodel, en het is op collegiale samenwerking gebaseerd: deelnemers leren evenveel van elkaar als van de begeleiders. Dit is een 360-gradenmethode die voortbouwt op de ‘Democracy Schools’-aanpak van het NIMD, waarbij wandelen, koken, filmavonden en sport net zo belangrijk zijn als klassikale sessies, omdat het opbouwen van vertrouwen over politieke scheidslijnen heen meer vereist dan alleen een lezing. 

Wat hebben de deelnemers uit de sessies gehaald?

Twee thema’s kwamen steeds weer naar voren in de feedback van de deelnemers. Het eerste betrof de opzet van de discussies: deelnemers gaven aan dat deze hen ertoe aanzette kritisch na te denken in plaats van alleen maar informatie in zich op te nemen. Het tweede betrof de onderlinge band. Gedurende de twee weken ontstonden er nieuwe werkrelaties tussen mensen met politieke achtergronden die zelden met elkaar in contact komen, en deelnemers beschreven een gevoel van solidariteit dat ze niet hadden verwacht. Als SUDAC iets te bieden heeft dat verder gaat dan het lesprogramma, dan is het wellicht dit: jonge leiders uit heel Soedan en de diaspora die elkaar nu persoonlijk kennen, en niet alleen op basis van hun politieke voorkeur. 

Wat gebeurt er na de bootcamp?  

“Ik heb jongeren ontmoet uit alle uithoeken van Soedan en met allerlei achtergronden. Onze verschillen hebben ons niet verdeeld. Integendeel, de Sudan Democracy Academy heeft ons samengebracht als een miniatuurversie van Soedan. Ze brachten ons in contact met netwerken die generaties overschrijden, en hoewel de opleiding al meer dan zeven maanden geleden is afgelopen, gaat de ondersteuning door: workshops, empowerment en een vrouwennetwerk dat ze niet zijn vergeten. Als vrouw uit Oost-Soedan, afkomstig uit een gesloten gemeenschap, is deze ervaring een echte en blijvende verrijking van mijn leven geweest.” Eithar Mohamed

Afgestudeerden worden lid van het SUDAC-alumninetwerk, zodat de contacten niet na twee weken ophouden. Sinds september 2025 is het netwerk uitgegroeid tot een organisatie met gekozen coördinatiecomités voor elke lichting, nationale afdelingen in Kenia, Oeganda, Soedan en Ethiopië, een alumninetwerk voor vrouwen en een regelmatige reeks online dialogen. In september 2026 werd het programma afgerond met een laatste reeks van vier online sessies: drie over politieke empowerment van jongeren en één over het schrijven van een beleidsnota. 

Samen blijven ze over de grenzen heen leren, met sessies die zijn afgestemd op de behoeften van de alumni, zoals blijkt uit een enquête. De onderwerpen omvatten de geopolitiek en de huidige situatie in Soedan, het identiteitsdilemma in Soedan, neopatrimonialisme en de postkoloniale staat, en mensenrechten in het buitenlands beleid. De alumni hebben ook de gedragscode voor toekomstige bootcamps herzien, en begin 2026 kwamen 100 vrouwelijke alumni bijeen om het alumninetwerk voor vrouwen op te richten. 

Twee jaar later: wat blijft er over?  

Als het NIMD-team in Ethiopië terugkijkt op de afgelopen twee jaar, valt vooral op dat jongeren van tegengestelde partijen in het conflict in Soedan steeds weer samenkwamen om te leren, te discussiëren, te koken en te wandelen. Het netwerk, de gemeenschappelijke taal en het vertrouwen dat ze hebben opgebouwd, zullen het eindrapport overleven.